فاصله PR از ابتدای موج P تا شروع کمپلکس QRS اندازهگیری میشود و زمان انتقال پیام الکتریکی از دهلیزها، گره AV و سامانه هیس پورکینژ به بطنها را نشان میدهد. بررسی این فاصله یکی از مراحل پایه در تحلیل ECG است.
- مقدار طبیعی فاصله PR برابر ۱۲۰ تا ۲۰۰ میلیثانیه، یعنی ۰٫۱۲ تا ۰٫۲۰ ثانیه یا سه تا پنج مربع کوچک است.
- PR بیشتر از ۲۰۰ میلیثانیه با بلوک AV درجه اول سازگار است.
- PR کمتر از ۱۲۰ میلیثانیه میتواند نشاندهنده پیشتحریکی یا ریتم جانکشنال باشد.
فاصله PR طولانی و بلوک AV
طولانیشدن PR بیش از ۲۰۰ میلیثانیه معمولاً بیانگر تأخیر هدایت از طریق گره AV است. این یافته ممکن است بهتنهایی دیده شود یا همراه سایر اختلالات هدایت، مانند بلوک AV درجه دوم یا بلوک سهشاخهای، وجود داشته باشد.
بلوک AV درجه اول
در بلوک AV درجه اول، هر موج P همچنان توسط یک کمپلکس QRS دنبال میشود، اما فاصله PR بهطور ثابت بیش از ۲۰۰ میلیثانیه است. بنابراین اصطلاح «بلوک» در اینجا بیشتر به تأخیر هدایت اشاره دارد و ضربانی حذف نمیشود.
بلوک AV درجه دوم موبیتز نوع یک
در بلوک AV درجه دوم موبیتز نوع یک یا پدیده ونکباخ، فاصله PR در ضربانهای متوالی بهتدریج طولانیتر میشود تا سرانجام یک موج P بدون QRS باقی بماند. در نمونه بالا، PR پیش از ضربان حذفشده طولانیترین مقدار، حدود ۳۴۰ میلیثانیه، و PR پس از وقفه کوتاهترین مقدار، حدود ۲۸۰ میلیثانیه، است.
فاصله PR کوتاه
فاصله PR کمتر از ۱۲۰ میلیثانیه بیشتر در دو وضعیت دیده میشود: سندرمهای پیشتحریکی و ریتم جانکشنال. برای تفسیر صحیح باید شکل موج P، پهنای QRS، وجود موج دلتا و ریتم کلی نیز بررسی شود؛ کوتاهی PR بهتنهایی تشخیص قطعی ایجاد نمیکند.
سندرمهای پیشتحریکی
در پیشتحریکی، یک مسیر فرعی میان دهلیز و بطن اجازه میدهد تکانه الکتریکی بخشی از مسیر طبیعی و کندتر گره AV را دور بزند. در نتیجه بطن زودتر فعال میشود و PR کوتاه میگردد. مسیر فرعی همچنین میتواند بخشی از مدار بازگشتی باشد و بیمار را مستعد تاکیآریتمیهای بازگشتی، بهویژه AVRT و دورههای SVT حملهای، کند.
سندرم ولف پارکینسون وایت
ویژگیهای کلاسیک WPW در ECG دوازده لید شامل PR کوتاهتر از ۱۲۰ میلیثانیه، QRS پهن و شروع کند و محو کمپلکس QRS است که موج دلتا نام دارد.
الگوی لون گانون لوین
اصطلاح LGL به الگویی تاریخی اشاره دارد که در آن PR بسیار کوتاه است، اما موج P و کمپلکس QRS طبیعیاند و موج دلتا وجود ندارد. امروزه LGL معمولاً بهعنوان یک سندرم مستقل با سازوکار یگانه در نظر گرفته نمیشود؛ بنابراین یافتن PR کوتاه با QRS طبیعی باید با زمینه بالینی، علائم بیمار و احتمال سایر مکانیسمهای SVT تفسیر شود.
ریتم جانکشنال
ریتمهای جانکشنال از ناحیه گره AV یا اتصال AV منشأ میگیرند و معمولاً منظم و با QRS باریک هستند. موج P ممکن است دیده نشود، پس از QRS قرار گیرد یا پیش از QRS بهصورت معکوس ظاهر شود. اگر موج P رتروگراد پیش از QRS باشد، فاصله PR کوتاه خواهد بود.
رویکرد عملی به PR
- سرعت کاغذ را تأیید کنید؛ در سرعت استاندارد ۲۵ میلیمتر بر ثانیه هر مربع کوچک ۴۰ میلیثانیه است.
- از ابتدای موج P تا ابتدای QRS اندازهگیری کنید.
- ثابت یا متغیر بودن PR را در چند ضربان بررسی کنید.
- اگر PR طولانی است، رابطه همه موجهای P با QRS را ارزیابی کنید.
- اگر PR کوتاه است، به موج دلتا، پهنای QRS و شکل موج P توجه کنید.
- یافته را همراه با ریتم، علائم بیمار و ECG قبلی تفسیر کنید. برای مرور سیستماتیک میتوانید از رویکرد ۷ مرحلهای تحلیل ریتم ECG و مطلب موج P در ECG استفاده کنید.
نکته بالینی: هیچ یافته منفرد ECG نباید جدا از وضعیت بیمار تفسیر شود. سن، داروها، تون واگ، علائم، بیماری زمینهای و مقایسه با ECG قبلی میتوانند در معنی PR طولانی یا کوتاه مؤثر باشند.
توجه: این مطلب صرفاً آموزشی است و جایگزین گایدلاینهای محلی، ارزیابی بیمار یا قضاوت حرفهای نیست.
منبع و نحوه استفاده
این مطلب ترجمه و اقتباسی آموزشی از مقاله «PR Interval» نوشته Mike Cadogan در Life in the Fast Lane است. متن و تصاویر منبع تحت مجوز Creative Commons Attribution NonCommercial ShareAlike 4.0 استفاده شدهاند. این ترجمه نیز با همان مجوز و صرفاً برای استفاده آموزشی غیرتجاری منتشر میشود. بازبینی و توضیحات تکمیلی فارسی توسط 115Medic انجام شده است.