فاصله QT در ECG از آغاز کمپلکس QRS تا پایان موج T اندازهگیری میشود و مجموع زمان دپلاریزاسیون و رپلاریزاسیون بطنی را نشان میدهد. این فاصله تقریباً با طول سیستول بطنی، از شروع انقباض ایزوولومیک تا پایان شلشدن ایزوولومیک، مطابقت دارد.
رابطه QT با ضربان قلب
QT با ضربان قلب رابطه معکوس دارد: با افزایش ضربان کوتاه و با کاهش ضربان طولانی میشود. طولانیشدن غیرطبیعی QT خطر آریتمیهای بطنی، بهویژه تورساد دو پوآن (Torsades de Pointes)، را افزایش میدهد. سندرم مادرزادی QT کوتاه نیز با فیبریلاسیون دهلیزی و بطنی حملهای و مرگ ناگهانی قلبی ارتباط دارد.
روش اندازهگیری فاصله QT
QT معمولاً در لید II یا V5 تا V6 اندازهگیری میشود، اما باید لیدی را انتخاب کرد که طولانیترین QT را نشان میدهد. چند ضربان متوالی بررسی و بیشترین مقدار ثبت میشود. موج U بزرگتر از ۱ میلیمتر که با موج T ادغام شده است در اندازهگیری وارد میشود، ولی موج U کوچک یا جدا از T نباید محاسبه شود. پایان T با روش مماس بر بیشترین شیب نزولی و محل تقاطع آن با خط ایزوالکتریک تعیین میشود. در موج T شکافدار، مماس از شیب نزولی شکاف دوم رسم میشود.
QT اصلاحشده یا QTc
QTc برآورد QT در ضربان استاندارد ۶۰ در دقیقه است. فرمولهای رایج عبارتاند از: Bazett: QTc = QT/√RR؛ Fridericia: QTc = QT/∛RR؛ Framingham: QTc = QT + 0.154(1−RR)؛ و Hodges: QTc = QT + 1.75(HR−60). در این فرمولها RR برحسب ثانیه است. فرمول Bazett ساده و پرکاربرد است، اما در ضربان بالاتر از ۱۰۰ بیشتصحیح و زیر ۶۰ کمتصحیح میکند. خارج از محدوده ۶۰ تا ۱۰۰، Fridericia یا Framingham معمولاً دقیقترند. اگر ضربان دقیقاً ۶۰ باشد، QT مطلق را میتوان مستقیماً بهکار برد.
مقادیر طبیعی و غیرطبیعی
QTc بیشتر از ۴۴۰ میلیثانیه در مردان و بیشتر از ۴۶۰ میلیثانیه در زنان طولانی محسوب میشود. QTc بالاتر از ۵۰۰ میلیثانیه با افزایش خطر تورساد دو پوآن همراه است و مقدار کمتر از ۳۵۰ میلیثانیه کوتاه تلقی میشود. قاعده عملی مفید این است که QT طبیعی کمتر از نصف RR قبلی باشد.
علل QTc طولانی
هیپوکالمی، هیپومنیزیمی، هیپوکلسمی، هیپوترمی، ایسکمی میوکارد، وضعیت پس از ROSC، افزایش فشار داخل جمجمه، سندرم مادرزادی QT طولانی و داروها از علل مهماند. در هیپوکالمی، همجوشی T و U میتواند QT را ظاهراً طولانی نشان دهد. هیپوکلسمی عمدتاً قطعه ST را طولانی میکند. هیپوترمی شدید ممکن است QTc را همراه با برادیآریتمی، موج Osborn و آرتیفکت لرزش بهطور چشمگیر افزایش دهد. ایسکمی معمولاً افزایش متوسط QTc در حدود ۴۵۰ تا ۵۰۰ ایجاد میکند. افزایش ناگهانی ICP، مانند SAH، ممکن است موجهای T مغزی عمیق و منتشر با QTc طولانی ایجاد کند.
علل QTc کوتاه
هیپرکلسمی، سندرم مادرزادی QT کوتاه و اثر دیگوکسین از علل اصلیاند. هیپرکلسمی با کوتاهکردن ST باعث کاهش QT میشود. SQTS معمولاً QTc کمتر از ۳۰۰ تا ۳۵۰ میلیثانیه و موجهای T بلند و نوکتیز ایجاد میکند و در جوان مبتلا به AF بدون علت، سابقه خانوادگی QT کوتاه یا مرگ ناگهانی باید مدنظر باشد. دیگوکسین QT را کوتاه و ST را بهشکل قاشقی پایین میبرد.
مسمومیت دارویی و نوموگرام QT
در مسمومیت حاد با داروهای طولانیکننده QT، خطر TdP با QT مطلق و ضربان همزمان بهتر از QTc توصیف میشود. این دو مقدار روی نوموگرام QT رسم میشوند؛ قرارگرفتن نقطه بالای خط خطر، احتمال آریتمی را مطرح میکند.
برای مرور اجزای مجاور، مطالب فاصله PR در ECG، قطعه PR در ECG، قطعه ST در ECG و کمپلکس QRS در ECG را ببینید.
منبع و نحوه استفاده
ترجمه فارسی مقاله QT Interval نوشته Ed Burns و Robert Buttner در LITFL. متن و تصاویر با ذکر منبع تحت مجوز CC BY NC SA 4.0 بازنشر شدهاند. این مطلب آموزشی است و جایگزین راهنمای بالینی محلی یا قضاوت حرفهای نیست.