نمای کلی
موج R نخستین انحراف مثبت (رو به بالا) در نوار قلب پس از موج P است. این موج نشاندهنده دپولاریزاسیون اولیه بطنها میباشد.
اختلالات موج R
سه الگوی اصلی از اختلالات مرتبط با موج R وجود دارد:
غلبه موج R در V1
غلبه موج R در aVR
پیشرفت ضعیف موج R
- غلبه موج R در لید V1
علل غلبه موج R در V1
در کودکان و بزرگسالان جوان میتواند یافتهای طبیعی باشد.
ECG طبیعی کودک دو ساله
هیپرتروفی بطن راست (Right Ventricular Hypertrophy – RVH)
آمبولی ریه (Pulmonary Embolism)
تداوم الگوی شیرخوارگی (Infantile pattern persistence)
شنتهای قلبی از نوع چپ به راست
بلوک شاخهای راست (Right Bundle Branch Block – RBBB)
انفارکتوس خلفی میوکارد (Posterior Myocardial Infarction) که معمولاً با ST elevation در لیدهای V7، V8 و V9 همراه است.
سندرم ولف–پارکینسون–وایت نوع A (Wolff-Parkinson-White – WPW Type A)
اشتباه در جایگذاری لیدها (مثلاً جابجایی V1 و V3)
دکستروکاردیا (Dextrocardia)
کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (Hypertrophic Cardiomyopathy – HCM)
بیماریهای عضلانی-دژنراتیو مانند:
دیستروفی عضلانی
دیستروفی میوتونیک
دیستروفی دوشن
نمونههای غلبه موج R در V1
ECG طبیعی کودک (۲ ساله)
هیپرتروفی بطن راست (RVH)
بلوک شاخهای راست (RBBB)
انفارکتوس خلفی
سندرم ولف–پارکینسون–وایت (نوع A)
جابجایی لیدهای V1 و V3
در این حالت ممکن است موج P دو فازی (biphasic P wave) که معمولاً فقط در V1 دیده میشود، در لید V3 مشاهده شود.
دیستروفی عضلانی
- غلبه موج R در aVR
علل غلبه موج R در aVR
مسمومیت با داروهای مهارکننده کانال سدیم (مانند داروهای ضدافسردگی سهحلقهای – TCA)
دکستروکاردیا
جابجایی اشتباه لیدهای اندامی (تبادل لیدهای دست چپ و راست)
همچنین ممکن است در تاکیکاردی بطنی (Ventricular Tachycardia – VT) مشاهده شود.
نمونههای غلبه موج R در aVR
مسمومیت با داروهای مهارکننده کانال سدیم باعث ایجاد یک R انتهایی غالب در aVR میشود.
این یافته زمانی مطرحکننده مسمومیت است که:
ارتفاع موج R بیش از ۳ میلیمتر باشد
نسبت R/S بیش از ۰.۷ باشد
دکستروکاردیا
در دکستروکاردیا، ویژگیهای زیر در ECG مشاهده میشود:
QRS مثبت در aVR همراه با موج P و T مثبت
QRS منفی در لید I همراه با P و T منفی
انحراف شدید محور به راست
عدم پیشرفت طبیعی موج R در لیدهای پرهکوردیال (غلبه S در تمام لیدها)
جابجایی لید دست چپ و راست
در این حالت:
لید I معکوس میشود
aVR و aVL با یکدیگر جابهجا میشوند
لیدهای II و III نیز جابهجا میشوند
تاکیکاردی بطنی
- پیشرفت ضعیف موج R
پیشرفت ضعیف موج R زمانی تعریف میشود که موج R در V3 کمتر یا مساوی ۳ میلیمتر باشد.
علل آن شامل موارد زیر است:
انفارکتوس قدامی-سپتالی قبلی
هیپرتروفی بطن چپ
اشتباه در جایگذاری لیدها
و گاهی بهعنوان یک واریانت طبیعی
در دکستروکاردیا، عدم پیشرفت طبیعی موج R یک یافته شاخص محسوب میشود.
جمعبندی
موج R یکی از اجزای اصلی کمپلکس QRS است و بررسی دامنه و الگوی پیشرفت آن در لیدهای پرهکوردیال نقش مهمی در تشخیص اختلالات ساختاری قلب، ایسکمی و خطاهای تکنیکی در ثبت ECG دارد.
